Chiński system edukacji to jeden z najbardziej uporządkowanych, rozbudowanych i opierających się na dyscyplinie systemów na świecie. Opiera się na edukacji obowiązkowej, silnym nacisku na naukę, rozwój nowych technologii oraz kształtowanie wartości społecznych i moralnych.
Struktura systemu edukacji
- Edukacja przedszkolna: od 2 do 6-7 roku życia.
- Szkoła podstawowa: 6 lat nauki, rozpoczyna się w wieku 6 lub 7 lat.
- Gimnazjum: 3 lata, wiek 12-15 lat.
- Szkoła średnia: 3-4 lata, od 15 do 18-19 roku życia (ogólna – 3 lata, zawodowa – 4 lata).
- Szkoły wyższe: 3-4 lata studiów licencjackich, kolejne 2-3 lata magisterskich oraz doktorat.
Szkoła podstawowa i gimnazjum są obowiązkowe i bezpłatne (obejmują podręczniki i przybory).
Cechy charakterystyczne systemu
- Duży nacisk na dyscyplinę – zasady porównywane do wojskowych.
- 5-dniowy tydzień nauki, rok szkolny podzielony na dwa semestry (wrzesień-lipiec).
- Kładzie się nacisk na naukę pamięciową i wysoką konkurencyjność.
- Od września 2025 – obowiązkowe zajęcia ze sztucznej inteligencji (AI) dla wszystkich uczniów szkół podstawowych i średnich.
- Intensywny rozwój edukacji cyfrowej i zawodowej, nacisk na współpracę z rynkiem pracy i technologiami przyszłości.
Lista głównych przedmiotów
W szkołach podstawowych uczniowie uczą się minimum dziewięciu obowiązkowych przedmiotów oraz (od 2025) AI:
- język chiński (mandaryński)
- matematyka
- wychowanie obywatelskie (ideologia, moralność, wartości społeczne)
- przyroda (biologia, geografia, ekologia)
- wiedza o społeczeństwie
- wychowanie fizyczne
- muzyka
- sztuka (plastyka)
- prace ręczne (technika)
- zajęcia z AI (od 2025: teoria i praktyka sztucznej inteligencji)
- język obcy (najczęściej angielski – opcjonalnie)
Na dalszych etapach pojawiają się przedmioty specjalistyczne i rozszerzone (np. fizyka, chemia, informatyka, przedmioty zawodowe).
Współczesne trendy i cyfryzacja
- Ponad 70% szkół korzysta z technologii cyfrowych.
- Powszechne zajęcia z zakresu AI – podstawy algorytmów, uczenie maszynowe, rozpoznawanie obrazów, etyka cyfrowa, podstawy programowania oraz projekty AI w starszych klasach.
- Wzrost udziału edukacji zawodowej i technicznej, ścisła współpraca szkół ze środowiskiem biznesowym.
Przykłady
Na wychowaniu fizycznym w Chinach uczniowie realizują ćwiczenia gimnastyczne (przed lekcjami poranna gimnastyka), ćwiczenia poprawiające wzrok, gry zespołowe, lekkoatletykę, sporty walki (wushu, qigong), ćwiczenia z zakresu higieny osobistej, zachowania koleżeńskiego oraz rekreację sportową.
Na zajęciach z zakresu sztucznej inteligencji (AI) uczniowie uczą się:
- podstaw teorii AI
- algorytmów i modelowania
- programowania (języki programowania, aplikacje AI)
- uczenia maszynowego
- rozpoznawania obrazów, analizy danych
- etyki sztucznej inteligencji i wpływu na społeczeństwo
- realizacji własnych projektów AI
Na pracach ręcznych (technika) uczniowie mają:
- zajęcia z majsterkowania (prace z drewnem, papierem, plastikiem)
- składanie modeli
- szycie i prace z materiałem
- podstawy robotyki i elektroniki (w niektórych szkołach)
- rozwiązywanie praktycznych problemów technicznych
- planowanie i realizacja projektów manualnych
Każdy typ zajęć dostosowany jest do wieku uczniów oraz poziomu zaawansowania danej grupy wiekowej. Wszystkie kładą silny nacisk na dyscyplinę, współpracę i naukę przez praktykę.
